Hîn jî zehmetî ji bo jinên hevcins

31.07.2015, 14.53

Tevî ku lêkolîneke hikûmî berî 8 salan pêşniyaz kir ku di têkiliyeke di navbera du jinên hevcins de gerek herdu dayik hêsanîtir ji aliyê dadê ve bibin dayikên hiqûqî yên zarokan, dîsan jî hîn tiştek pêş de ne çûye, li gor beşa nûçeyan ya Televizyona Swêdê, SVT Nyheter.
Halê niha mafê jinên hevcins yên wek her jineke din heye ku alîkariyê bistîne ji bo ku zarokan bîne, bi rêya aviskirina sunî. Lê dema ku zarok çê dibe, tenê jina ku zarok aniye weke dêya hiqûqî tê hesabkirin, û jina din gerek berê xwe bide Daîreya karûbarên civakî ji bo ku dêbûna wê were îsbatkirin, tevî ku herdu jin bi şêweyekî qanûnî zewicî ne jî.

Ji Radyoya Swêdê

LI Îrelanda Dengdana Zewaca Hevcinsbazan Pêk Tê

23.05.2015 15:47

Wezîrê Wekheviyê yê Îrelandayê Aodhan O’Riodain îro Şemiyê pêşbîn kir ku welatê wî deng dabe jibo rêdana zewaca hevcinsbazan (homoseksuel) di referendumeke dîrokî de li welatê Katolîk. Wî got, “îro ez şanaz im ku Îrelandî me.”
Tê çaverêkirin ku encamên fermî yên referenduma roja Îniyê, Şemiyê piştî nîvro werin ragihandin, lê hemû pêşbînî diyar dikin ku piraniyê xelkê bi “erê” deng dane.
Bi vê yekê, Îrelanda dê bibe yekem welat ku bi dengdana gelêrî zewaca hevcinsbazan qebûl dike.
Encama “erê” ya ku tê çaverêkirin, vedigere wê yekê ku gelek dengdarên genc yên Îrelandî ku li derve dijîn, beşdarî dengdanê bûne.

Jî Dengê Amerîka

Dêra Skoçyayê rêya rahîptiyê li hevzayendan vekir

Sunday, May 17, 2015 at 7:33 AM

Dêra Skoçyayê bi biryarekê re derfet da, ku takekesên li derveyî zewacê têkiliya hevzayendiyê dijîn, dikarin bibin rahîp.
Dêrê ji bo pênaseya kevneşopî ya zewacê doktrîna 'yekbûyîna jin û mêr' mîna xwe hişt û diyar kir ku li ser daxwaza civata dêrê ev doktrîn dikare were terikandin.
Di dengdayîna li Dêra Skoçyayê de li hemberî 182 dengên dijber bi 309 dengan pêşniyarnameya mijara gotinê hat qebûlkirin. Li gorî vê yekê ji hevzayendên ne zewicîne, lê bi modela 'hevrebûna sivîl' bi hev re dijîn re, rêya dêrê tê vekirin.
Tevî vê biryara li Edînbûrgê hat wergirtin, wê roja Pêncşemê pêşniyarnameyek rê li ber rahîpbûyîna takekesên zewaca hevzayendî kirine vedike, pêşkêşî dengdayînê were kirin.
Dêra Skoçyayê di encama nîqaşên dûr û dirêj de, di sala 2012'an de destûr dabû ku mehra hevzayendan were birîn.

ji ANF

Ciwanên Rojhilat bi tohmeta ‘şeytanperestî’ tên girtin

Grubek ciwanên Rojhilatê Kurdistanê û çend ciwanên Başûrê Kurdistanê bi tohmeta ‘şeytanperestî’ û ‘hevregezbazî’ ji aliyê hêzên ewlekariyê yên Îranê ve li bajarê Kirmanşah hatin girtin.

Li gor agahiyên hatine bidestxistin, Artêşa Pasdaran û hêzên ewlekariyê yên Îranê bi ser salonekê de girtin û bi dehan kes binçav kirin û govend digerandin û mey vedixwarin. Ajansa Mehr a Îranê jî îdîa dike ku ew kesên ji aliyê hêzên ewlekariyê ve hatine girtin ‘şeytanperest’ û ‘hevregezbaz’ bûne.

Li gor medya Îranê, ew ciwanên ku hatine girtin bi hevkariya welatên cîran fikra ‘şeytanperestî’ û ‘hevregezbaziyê’ di nav Kirmanşah û Îranê de belav dikin. Herwiha hat ragehandin ku ji yên hatine girtin çend ciwan ji wan xelkê Başûrê Kurdistanê ne.

Herwiha li gor Ajansa Mehr, çend meh dibe Artêşa Pasdaran çavdêriya çûn û hatina wan ciwanan dike ku di sînorên navbera Kirmanşah û Başûrê Kurdistanê re derbasî nav axa Îranê dibin.

Kirmanşah mezintirîn bajarê Rojhilatê Kurdistanê ye û 5 deriyên wê yên hevbeş ji bo çûn û hatina geştyaran û bazirganî ligel Başûrê Kurdistanê hene. Herwiha yek ji wan bajaran e ku nexweşiya AIDS gelekî lê belav bûye, ji xeynî bikaranîna madeyên hoşber di nav ciwanan de.

ji BasNews

Em weke grûp nawêrin beşdarî Pride bibin

30.06.2013

Festîvala Sockholm Pride, festîvala vekirî ya ji bo kesên homoseksuel, bîseksuel û transeksuel û herweha her kesê piştgîrîya wan dike û dostê wan e sal bi sal binavûdengtir dibe û beşdarîya tê de bi kêf û şahîyê ve tên girêdan. Lê hîna jî hene yên nawêrin vekirî tê de beşdar bibin wekî Ardeshir Bibakabadi, ew hem homoseksuel e û hem jî musilmanekî oldar e.

Îro roj ne take kes lê herweha rêxistin, partîyên cuda, siyasetmedar û dezgehên dewletî beşdarbûna di festîvalê de wekî serbilindahîyekê dibînin. Lê li hêla din hîna jî kesin hene ku bi cidî û bitirs li beşdarbûna di vê festîvalê de dinerin û eşkere nawêrin bêjin yan diyar bikin ku ew homoseksuelin.

Ardeshir Bibakabadi yek ji wan e, ew homoseksuel e û musilmanekî oldar e. Bibakabadi dê wekî serokê rêxistina Homan ya piştgîrîya kesên homo, bî û transseksuel (HBT) ji welatên ev meylên cinsî di wan de qedexe ye dike, beşdarî festîvalê bibe:

-Bibakabadi dibêje beşekî taybetî di festîvala vê salê de tenê bo kesên HBT ji kokên biyanî dê tune be û ne jî di merasîmên xwenîşandana festîvalê de jî ya jê re dibêjin Pride parad. Wê ew bi serê xwe beşdarî merasîma festîvalê dibe. Li gor wî eger ew wekî grûpeke diyarkirî beşdarî merasîmên festîvalê bibin dê misoger tûşî êrîşan bibin û ji ber wê yekê ew nawêrin.

Eger 40 yan 50 kesên musilman yan kesên din yên biyanî li Swêdê bêjin em azadîyê dixwazin, em mafê xwe dixwazin, wê demê yan dê biyanîyên din yan jî grûpa nazîyên nû êrîşî me bikin. Rêxistina Homan di bêhtir 10 salan de wekî rêxistineke îdeel û dilxwaz çalak e û ev di sê salan de pereyên fermî jî werdigirin.
Ardeshir yê ji 1985 de ji îranê hate Swêdê nuha kar di vê projeyê de wergirtîye ji alîyê şaredarîya Göteborg ve. Ew dibêje derîyên rêxistina Homan bo her kesî vekirîye, lê ew bi xwe giranîyê datînin ser biyanîyên nû hatine bo Swêdê û ew kesên ku musilmanin.

Eger yek homoseksuel be û ji rojhilata navîn be kare di rewşeke dijwar û xeter de be, her li Swêdê bi xwe jî li gor Ardeshir. Bi navê namûs û şerefê ew kes karin tûşî gef û tehdîdan bibin ji alîyê malbata xwe ve, lê ne tenê ev, piranîya caran mirov bi xwe re dikeve nakokîyê de:

-Mirov çand û adetên xwe yên kevin, çanda matço ya hişk û mêrane bi xwe re tînin Swêdê û li çanda homoseksualîyê wekî çandeke rojavayî û ewrûpî tên nerîn û ne çanda me ye. Gelek kesên ku ji welatên din tên Swêdê mecbûr dibin jiyaneke bi du rûyan bijîn.

Ji ber vê yekê , Ardeshir dibêje, hebûna vê rêxistinê gelekî giring dibînim, da ku em xwuya bin, ku em jî hene û nabe bi çavekî kêm li me bên nerîn.
Rêxistina Homan dê di festîvalê de hewil bide agahdarîyê derbarê karê rêxistinê belav bike, wekî nimûne belavkirina agahîyên giştî derbarê nexweşîyên cinsî û pêşkêşkirina piştgîrîyê di rewşên tecawizîya bi navê namûs û şerefê de. Û di festîvala vê salê de, Ardeshair bi hêvî ye ku şîroveyên balkêş li dar bikevin, lê hêvîyên wî ne zêde mezin in ji ber li gor nerîna wî li Stockholmê giranî bêhtir tên danîn li ser wan yên ji berê ve rêya xwe nas kirine û ne ew yên bi pêwîstîya alîkarî û piştgîrîyê ne.

-Stockholm Pride bûye festîvaleke bazarî. Heqê derbasbûna parka pride gelek e. Ne wekî welatên dine, wekî Almaniya yan Fransa yan jî Köpenhamnê, ya mirov bê heq û pere kare derbas bibe. Ev festival jî berê xwe tenê dide wan yên ji berê agahdarkirî ne, yên ji berê ve homoseksuelin û derbasî civakê bûne. Lê ne bo wekî nimûne biyanîyên nûhatî ne yên ne xwedan pere û malin.

Ardashir dibêje ez bi xwe festivala Stockholm Pride ne wekî karekî nimûneyî dibînim bo ku mirovan bigihînin hev û alîkarîya  hemûyan bikin.
Berê Ardashir bi xwe di tirs, nikûlî û inkar kirinê de dijîya. Bo ku rastîya xwe eşkere neke di demeke dirêj de bi jinekê re zewicî bû. Lê nuha ew eşkere meyla xwe ya cinsî diyar dike. Herçend ew tuşî gef û tehdîdên kuştinê bûye jî her daxwaza wî bo wekhevîyê û mafê mirovî wenda nebûye:

-Di hemû salên ku min di vê rêxistinê de kar kirîye û pirsên girêdayî bi musilmanên homoseksuel ve, gelek rêzgirtin ji min re hatîye pêşkêş kirin. Ji ber min diyar kirîye ku karê ez dikim ji dil e û ez ji mirinê natirsim. Bawerîya min bi xwedê tê û ez bawerim ku ez parastîme. Û mebest û peyamên min dixwest bigihînim, min gihandîye û belav kirîye.

ji Radypya Swêdê

Sûcên nefretê nayên cezakirin

08.01.2013

Tewanên nefretê ew cûre sûce ku mirovek li mirovekî din ji ber rengê çerm, etnîsîte, baweriya olî û aîdetiya cinsiyetî bi gotinan heqaretê dike. Piraniya wan giliyên hatine kirin li ser gotinên nijatperestî ne, ku ji kesên biyanî re hatine kirin.
Ji wan 500 giliyên me behsa wan kir tenê ji sedî didoyên vana bi dozvekirinek ji aliyê dozger ve bi encam bûne.
Lê weke me got, her çendî gilîyên di vî derbarî de zêde dibin jî dîsa kes nayê mehkûmkirin û ceza kirin.
Yek ji sedemên ku mirov nikarin werin darezandin û mehkûmkirin zehmetiya girêdana bersûc ya bi sûc e, dibêje Fredrik Aspling, lêkolîner li Daîreya pêşîlêgirtina tewanan, BRÅ û dibêje:
– Di bêtirî nîvê wan giliyên ku daîreya me teşxîskiriye de kesê bi sûc rabûye mirovekî nenas e, û ji ber vê nikarî wî mirovî bi tewanê ve girê bidî. Di mesela nivîsandina sloganên nijatperestî de yan jî zerardana mulk de gelekî zehmet e mirov kiryar bibîne. Û ji hêla din ve heqaretkirin bi serê xwe ji bo vekirina dozê têr nake, dibêje Fredrik Aspling.
Di mesela tewankariya nefretê de îspatkirina sûc gelekî zehmet e, ji ber ku gotin dikarin werin înkarkirin û heger komek bi hev re li yekî tada bikin zehmet e îspat jî bikî kî wan gotinên nijatperestî kirine.
Yek ji grûpên gel yên li Malmöyê ku gelek caran bûye hedefa sûcên nefretê û her weha gelek giliyan kiriye civata cûhiyan ya li bajarê Malmöyê ye.
Thomas Bull, li daîreya polês ya Malmöyê serkarê lêpirsîna tewanên nefretê  ye û ew mînakek dide ka îspatkirin dikare çiqas zehmet be:
Li kêleka gotinên bi heqaret her weha gelek kes tên lêdan jî. Lê ji bo ev weke tewaneke nefretê bê navkirin gereke tu îspat bikî ku motîfek bersûc hebûye – yanî bersûc li wî kesî daye yan jî lê heqaretê kiriy bi sedema ku ew kes biyanî bûye, homoseksuel bûye yan jî bawermendê olekî bûye. Îspatkirina motîfê ji bo vekirina dozê gelekî girîng e, û heger nikaribî îspat bikî wê demê lêpirsîn nikare were berdewamkirin, dibêje Thomas Bull.
Tewankariya nefretê, yan jî sûcê nefretê bi serê xwe tenê navkirina sûcekê nîn e, ev qaîdeyeke tundkirina cezayê ye. Yanî heger mirov li yekî daye dikarî cezayek bigirî lê heger bê îspatkirin te ji ber helwesteke nijatperestî lê daye wê demê ceza dikare were girankirin, dibêje Fredrik Aspling li Daîreya pêşîlêgirtina tewanan, BRÅ.

Ji Radyoya Swêdê

Yekemîn Mizgefta Homoseksuelan li Fransayê Vebû

02.12.2012 05:07

Dawîya vê hefteyê li Parîsê, yekemîn mizgeft li Ewropayê jibo kesên hevcinsbas hate vekirin. Mizgeft ji alîyê homoseksuelekî Fransî yê Misilman ku bi eslê xwe Cezayîrî ye, hate damezrandin. Dema Ludovic Mihemed Zahed jibo nivêjî diçû mizgeftê, wî bi ne rehetîyekê hest dikir, ji ber ku ew homoseksuel e. Zahed yê 35 salî ku bi eslê xwe cezayîrî ye, hest dikir çavên hemû Misilmanên din li mizgeftê li ser bûn.
Jibo Zahed, ne tiştekî rikber e ku mirov homoseksuel û Misilam be. Lê carna wî hest dikir ku kesên din li mizgeftê bi vî şêweyî nafikirin.
Carekê, hevjînê wî ji alîyê çend zilaman ve li mizgeftê hatibû rawestandin û jêre gotibûn çê nabe ew guharan li xwe bike. Hingê Zahed biryar da ku mizgefta xwe ava bike.
Di vê mizgeftê de, jin jî dikarin ligel rex mêran nivêjê bikin û wê birêve bibin. Ev tiştî gelek caran çê nabe were kirin.
Lê Zehed piştgirîya desthilatên Îslamî li Fransayê nagire, jiber ku hevcinsbazîya eşkere ji alîyê gelekan ve li dijî prensîpên Îslamê tê dîtin. Xetîbê Mizgefta Mezin li Parîsê, Dalil Boubabker rexneyê li vê însyatîvê digire.
Boubabker dibêje, ev ne beşek in ji civaka me, jiber ku li ser hin bingehan hatiye avakrin ku li dijî prensîpên Îslamê ne.
Wekî beşek ji xewna wî bi Îslameke vekirî, Zahed herwiha vê dawîyê komelek jibo Misilmanên homoseksuel li Fransa ava kiriye, ku nuha 300 endamên wê hene.

02.12.2012 05:07

Dawîya vê hefteyê li Parîsê, yekemîn mizgeft li Ewropayê jibo kesên hevcinsbas hate vekirin. Mizgeft ji alîyê homoseksuelekî Fransî yê Misilman ku bi eslê xwe Cezayîrî ye, hate damezrandin. Dema Ludovic Mihemed Zahed jibo nivêjî diçû mizgeftê, wî bi ne rehetîyekê hest dikir, ji ber ku ew homoseksuel e. Zahed yê 35 salî ku bi eslê xwe cezayîrî ye, hest dikir çavên hemû Misilmanên din li mizgeftê li ser bûn.
Jibo Zahed, ne tiştekî rikber e ku mirov homoseksuel û Misilam be. Lê carna wî hest dikir ku kesên din li mizgeftê bi vî şêweyî nafikirin.
Carekê, hevjînê wî ji alîyê çend zilaman ve li mizgeftê hatibû rawestandin û jêre gotibûn çê nabe ew guharan li xwe bike. Hingê Zahed biryar da ku mizgefta xwe ava bike.
Di vê mizgeftê de, jin jî dikarin ligel rex mêran nivêjê bikin û wê birêve bibin. Ev tiştî gelek caran çê nabe were kirin.
Lê Zehed piştgirîya desthilatên Îslamî li Fransayê nagire, jiber ku hevcinsbazîya eşkere ji alîyê gelekan ve li dijî prensîpên Îslamê tê dîtin. Xetîbê Mizgefta Mezin li Parîsê, Dalil Boubabker rexneyê li vê însyatîvê digire.
Boubabker dibêje, ev ne beşek in ji civaka me, jiber ku li ser hin bingehan hatiye avakrin ku li dijî prensîpên Îslamê ne.
Wekî beşek ji xewna wî bi Îslameke vekirî, Zahed herwiha vê dawîyê komelek jibo Misilmanên homoseksuel li Fransa ava kiriye, ku nuha 300 endamên wê hene.
Kerem kin dirêjahîya raportê li ser lînka jêrîn bi dengê Sîrwan Qiçço guhdarî bikin.

ji Dengê Amerîka

Banga piştgiriya Vilks

 19.05.2010

Li derdora 2000 kes berî nîvroyê roja çarşemê banga ku komeke xwendekarên Uppsalayê li ser înternetê dabûn destpêkirin, îmze kir. Ew dixwazin ku mecal bê dayîn ji bo ku hunermend Lars Vilks'î dersa xwe, ya ku li zanîngeha Uppsala'yê di nêvî de hatibû astengkirin, bi dawî bike.

Di dersê de Lars Vilks’î fîlmek nişan dabû ku tê de zilamên homoseksuel yên bi maskeyên ku dirûvê pêxember Muhemmed dide hebûn. Li ser vê kela hinek kesên temaşevan rabibû û wan êrîşî Vilks'î kiribû. Ev bûyer bibû sedema ku ders di nêvî de bê birrîn.

Li gorî banga înternetî, ew ne êrîşeke tenê li şexsê Lars Vilks'î ye "lê wiha jî êrîşeke giştî ye li mafê derbirîna azad û bi taybetî jî li azadiya akademîk ya li zanîngehên me." 
Di heman demê de van rojên dawiyê rexne tên girtin li wê ku azadiya derbirînê ya Lars Vilks'î têra xwe nehatiye parastin. Yek ji rexnegîran Johan Lundberg yê redaktorê giştî yê kovara lîberal Axess’ê ye:
- Eşraf bi awayê pêwist nebûye xwediyê helwesteke zelal li ser mijara mecalê Vilks'î yê nîqaşa têgeha hunerê û cîhana hunerê de, dibêje Johan Lundberg.
Lundberg tevî Paulina Neuding ya ji kovara Neo'yê, di gotareke di rojnameya Dagens Nyheter'ê de bi taybetî rexneyê li seroka Klûba weşangeran (Publicistklubben) Ulrika Knutsson'ê dikin û dibêjin ew "avê li aşê îslamistên feryadkar" dike.
- Ew gotinên vala ne, bi dîtina min. Ez yekemîn kes im ku mafê Vilks'î yê tehrîkirinê diparêze. Lê rexnegirtina li Vilks'î jî beşek ji heman derbirîna azad e, dibêje Ulrika Knutsson.

ji Radyoya Swêdê 

Zewaca navbera du kesên ji yek cinsî kare bibe mafekî qanûnî

1 04 2009

Îro çarşem dê parlamana Swêdê dengdanê li dar bixe derbarê pêşniyara sazkirina qanûneke zewacê navbera cotên yekcinsî.

Ev pêşniyara dibêje ku zewac ji mafê wan kesan e yên dixwazin bizewicin bi kesên ji heman cinsî, û ne tenê bêne nivîsandin resmî wekî cotek bihevre dijîn. Lê ev qanûna dê tenê durist be di mahr birîna sivîl ya nêgirêdayê olan. Kesên mahran dibirin di dêran de karin hem di pêştir de jî qebûl nekin mahra cotên homoseksuel bibirin.
Tên bawer kirin ku ev pêşniyara dê bên qebûl kirin ji ber ku hemû partiyên parlamanê bi wê ren in, ji bilî partiya Kristdemokraterna û ev qanûna dê dest pê bike ji 1 maj de, heyva gulanê.
Di gelek salan de pêşniyareke mîna vê hatiye şîrove kirin û hem jî rexne kirin, ji aliyê gelek partiyan pêşniyarên derbarê vê mijarê hatininn pêşkêş kirin, lê nuha bêhtirînê partiyan yekin bi vê pêşniyar herî dawî de, ji bilî partiya Kristdemokraterna. Guhertinek ji guhertinên li dar ketinin ew e ku cotên beriya nuha hatinin nivîsandin dê ne bi awayekî automatîk bên qeyid kirin wekî zewaceke resmî, lê ev yeka beşek bû di pêşniyara hatiye pêşkêş kirin. Dê bibe karekî bi dilxwazî.
Kristdemokraterna, her şeş partiyên din yên di parlananê de sûcdar dike bo amadekirineke necidî ya vê pêşniyarê. Partiya Kristdemokraterna bawer dike ku di pêştir de keşe dê bên mecbûr kirin ku mahra cotên yekcinsî bibirin. û ev yeka kare jî hesan bibe ser wan wekî cudatîkirinê.
Kristdemokraterna pêşniyareke din pêşkêş dikin têde dixwazin ku qanûneke hiqûqî ya sîvîl bo hevjiyaniyê, ev yeka tê bi manaye ku êdî ne ji mafên dêran e ku mahra cotan bibirin li gorî ola krîstiyanî û zewac dibe pirseke sîvîl.
Hemû cot bi vê yekê karin bizewicin bi awayekî cîvîl, wê demê îmkana pîroz kirina zewacê dê her peyda bibe di dêran de, lê bêyî wateyeke qanûnî. Ta nuha hîna nediyare bê dêr li kîja alî radiweste di pirsa zewaca cotên yekcinsî. Gelek keşe naxwazin mahra cotên ji yekcinsî bibirin û ji ber vê yekê şîorveyên gerim di dêran de hatiye li dar xistin derbarê ku dêr mafê mahir birînê ji karê xwe ra bike.
Di oktober, heyva dehan de dê Svenska kyrkan, dêra swêdî, biriyara xwe wergirin bê mafê mahir birînê bihêlin du hundirê dêrê de yan na.

jî Radyoya Swêdê